Fundacje rodzinne miały być narzędziem pozwalającym bezpiecznie gromadzić majątek rodzinny, inwestować go przez lata i przekazywać kolejnym pokoleniom. W praktyce, przy wypłacie świadczeń, wielu fundatorów bardzo szybko dochodzi jednak do jednego, dość niewygodnego wniosku:
„Przecież środki, które wpłacam do fundacji, zostały już kiedyś opodatkowane.”
To właśnie w tym miejscu zaczynają się najciekawsze rozmowy o finansowaniu fundacji rodzinnej oraz o sposobach korzystania z jej majątku bez generowania dodatkowych obciążeń podatkowych.
Coraz częściej jednym z najciekawszych rozwiązań okazują się pożyczki.
Pożyczka od fundatora do fundacji rodzinnej
Wyobraźmy sobie przedsiębiorcę, który przez kilkanaście lat budował firmę, płacił podatki, wypłacał dywidendy albo sprzedawał aktywa.
Po latach część tego majątku chce uporządkować i zabezpieczyć w ramach fundacji rodzinnej. Wnosi więc do fundacji kilka lub kilkanaście milionów złotych.
Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda dobrze. Problem pojawia się dopiero kilka lat później.
Fundacja inwestuje środki:
- kupuje nieruchomości,
- inwestuje w obligacje,
- nabywa udziały lub akcje,
- generuje dochody pasywne.
Następnie fundator, będący jednocześnie beneficjentem, chce po prostu skorzystać ze swoich pieniędzy i otrzymać wypłatę świadczenia z fundacji.
I właśnie wtedy pojawia się 15% CIT po stronie fundacji rodzinnej.
Co istotne, podatek będzie obciążał całą kwotę wypłacanego świadczenia, niezależnie, czy świadczenie wynika z wypracowanego zysku czy też jest wypłatą środków, które wcześniej zostały wniesione przez fundatora do fundacji rodzinnej.
Pojawia się wtedy pytanie, czy naprawdę jedynym sposobem finansowania fundacji jest definitywne przekazanie jej pieniędzy?
Niekoniecznie.
Pożyczka zamiast wniesienia majątku. Czy zwrot pożyczki z fundacji rodzinnej jest opodatkowany?
Alternatywą może być udzielenie fundacji rodzinnej pożyczki przez fundatora.
To rozwiązanie ma bardzo istotną przewagę:
- przekazanie środków do fundacji w formie pożyczki nie powoduje opodatkowania,
- a późniejszy zwrot kapitału pożyczki co do zasady również pozostaje neutralny podatkowo.
Innymi słowy:
fundator może zasilić fundację środkami, pozwolić jej inwestować, a następnie odzyskać kapitał bez konieczności wypłaty opodatkowanego świadczenia.
W wielu przypadkach może to być znacznie bardziej efektywny model niż klasyczne przekazanie majątku do fundacji.
Odsetki od pożyczki a ukryty zysk
Diabeł tkwi jednak w szczegółach.
Operacje na kwotach głównych pożyczki są generalnie bezpieczne podatkowo, ale sytuacja może komplikować się przy odsetkach.
Przepisy wskazują, że odsetki wypłacane przez fundację rodzinną fundatorowi będą stanowić wypłatę tzw. ukrytego zysku. A to oznacza 15% CIT po stronie fundacji rodzinnej.
Jednocześnie nie jest dziś do końca jasne, czy fundator otrzymujący odsetki nie będzie dodatkowo musiał dodatkowo zapłacić standardowego 19% PIT od odsetek.
W efekcie może pojawić się ekonomiczne podwójne opodatkowanie.
Umorzenie odsetek od pożyczki udzielonej fundacji rodzinnej
W praktyce pojawiają się również bardziej elastyczne scenariusze.
Część fundatorów rozważa:
- udzielenie oprocentowanej pożyczki,
- ale bez faktycznej wypłaty odsetek,
- z możliwością późniejszego częściowego lub całkowitego umorzenia.
Takie rozwiązania mogą ograniczać ryzyko podwójnego opodatkowania, jednak wymagają bardzo ostrożnego zaplanowania i najlepiej wcześniejszego zabezpieczenia interpretacją indywidualną.
Jedno jest jednak pewne, pożyczki mogą stanowić jedno z narzędzi finansowania działalności inwestycyjnej fundacji rodzinnej.
Pożyczka z fundacji rodzinnej do beneficjenta
Drugi bardzo ciekawy scenariusz pojawia się wtedy, gdy to fundacja rodzinna finansuje beneficjenta.
W praktyce wielu fundatorów po kilku latach działania fundacji zaczyna myśleć o tym, jak korzystać ze zgromadzonego majątku bez każdorazowego uruchamiania opodatkowanej wypłaty świadczenia.
I tutaj również pożyczka może okazać się bardzo skutecznym rozwiązaniem.
Pożyczka zamiast wypłaty świadczenia
Standardowa wypłata świadczenia z fundacji rodzinnej oznacza co do zasady 15% CIT po stronie fundacji.
Tymczasem sama pożyczka udzielona beneficjentowi zasadniczo nie powoduje opodatkowania.
To powoduje, że pożyczka może pełnić funkcję swoistego „pomostowego” finansowania beneficjenta:
- zakupu nieruchomości,
- inwestycji prywatnych,
- finansowania działalności gospodarczej,
- lub po prostu czasowego korzystania z majątku fundacji.
Brzmi bardzo korzystnie ale również tutaj ustawodawca wprowadził pewne ograniczenia.
Kiedy pożyczka stanie się ukrytym zyskiem?
Organy podatkowe zwracają szczególną uwagę na sytuacje, w których pożyczka zaczyna przypominać de facto trwałą wypłatę majątku z fundacji.
Dlatego pożyczka może zostać uznana za ukryty zysk m.in. wtedy, gdy:
- zostanie zawarta na okres dłuższy niż 10 lat,
- albo faktyczny okres jej trwania przekroczy 10 lat.
W takim przypadku fundacja rodzinna będzie zobowiązana do zapłaty 15% CIT dokładnie tak, jak przy klasycznej wypłacie świadczenia.
Opodatkowanie pożyczki (lub jej części) jako wypłaty ukrytego zysku pojawia się również wtedy, gdy beneficjent po prostu nie spłaci pożyczki w terminie określonym w umowie.
Jak ograniczyć opodatkowanie wypłat z fundacji rodzinnej?
W praktyce pożyczki coraz częściej stają się jednym z kluczowych elementów funkcjonowania fundacji rodzinnych.
Pozwalają:
- elastycznie finansować fundację,
- korzystać z majątku bez konieczności wypłat świadczeń,
- ograniczać bieżące opodatkowanie,
- oraz efektywniej zarządzać płynnością rodziny i fundacji.
Warunek jest jeden, cała struktura powinna zostać dobrze zaprojektowana zarówno prawnie, jak i podatkowo.
Chcesz bezpiecznie zaplanować finansowanie fundacji rodzinnej?
Eksperci Grants.Capital wspierają fundatorów i przedsiębiorców w:
- tworzeniu fundacji rodzinnych,
- planowaniu struktur finansowania,
- zabezpieczaniu modeli pożyczkowych,
- oraz analizie ryzyk podatkowych związanych z ukrytymi zyskami.
Jeżeli rozważasz wykorzystanie pożyczek w fundacji rodzinnej – skontaktuj się z naszym zespołem i sprawdź, jak zaplanować całą strukturę bezpiecznie oraz efektywnie podatkowo.
