Druga połowa roku tradycyjnie przynosi intensyfikację prac nad zmianami podatkowymi, które mają obowiązywać od kolejnego roku. Nie inaczej jest w 2026 r. Ministerstwo Finansów kontynuuje prace nad pakietem zmian w podatkach dochodowych, a Ministerstwo Rozwoju i Technologii wraz z resortem finansów prowadzi przegląd przepisów dotyczących fundacji rodzinnych.
Dwa obszary mogące mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorców to IP Box 2027 oraz planowane zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnej.
Na obecnym etapie są to projekty i rekomendacje, a nie obowiązujące przepisy. Projekt zmian dotyczących IP Box pozostaje w rządowym procesie legislacyjnym, natomiast konsultacje projektu przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej zakończyły się 25 czerwca 2026 r. Ostateczny kształt i termin wejścia w życie regulacji mogą więc jeszcze ulec zmianie.
IP Box – preferencja ma być dostępna tylko dla firm z odpowiednim zapleczem
IP Box pozwala obecnie opodatkować 5-procentową stawką kwalifikowany dochód uzyskany z określonych praw własności intelektualnej. Z preferencji korzystają zarówno spółki technologiczne, jak i osoby prowadzące jednoosobowe działalności gospodarcze, w tym programiści tworzący lub rozwijający oprogramowanie.
Ministerstwo Finansów ocenia jednak, że w części przypadków IP Box jest stosowany w sposób odbiegający od pierwotnego celu regulacji. W odpowiedzi przygotowano projekt UD116, który ma uzależnić możliwość korzystania z preferencji od zatrudniania co najmniej trzech osób fizycznych niepowiązanych z podatnikiem.
Test substancji IP Box
Nowy warunek określany jest jako test substancji IP Box. Jego celem ma być powiązanie preferencyjnego opodatkowania z prowadzeniem działalności przy wykorzystaniu rzeczywistego zaplecza organizacyjnego i osobowego.
W praktyce oznaczałoby to, że samodzielny przedsiębiorca, który osobiście tworzy oprogramowanie i nie zatrudnia innych osób, mógłby stracić możliwość rozliczania dochodu według stawki 5%.
Zmiana dotknęłaby przede wszystkim specjalistów IT prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze. Przedsiębiorcy ci musieliby przeanalizować inne dostępne formy opodatkowania, w szczególności podatek liniowy, skalę podatkową lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Nie oznacza to jednak końca IP Box. Preferencja nadal mogłaby być atrakcyjna dla firm technologicznych, które tworzą własność intelektualną przy wykorzystaniu zespołu programistów, inżynierów lub innych specjalistów.
Danina solidarnościowa od dochodów objętych IP Box
Drugą istotną zmianą ma być objęcie dochodów rozliczanych w ramach IP Box daniną solidarnościową.
Obecnie danina wynosi 4% od nadwyżki określonych dochodów osoby fizycznej ponad 1 mln zł rocznie. Projekt zakłada poszerzenie jej podstawy również o dochody objęte preferencyjną stawką IP Box.
Dla podatnika PIT oznaczałoby to, że część dochodu przekraczająca ustawowy próg mogłaby zostać obciążona:
- 5-procentowym podatkiem w ramach IP Box,
- dodatkową 4-procentową daniną solidarnościową.
W odniesieniu do nadwyżki łączne obciążenie podatkiem i daniną wyniosłoby zatem 9%. Zmiana nie dotyczyłaby w taki sam sposób podatników CIT, ponieważ danina solidarnościowa jest obciążeniem osób fizycznych.
Kiedy zmiany w IP Box mogą wejść w życie?
Projekt UD116 nadal ma status otwarty. Z informacji Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wynika, że jego przyjęcie przez Radę Ministrów planowane jest na trzeci kwartał 2026 r. Dopiero później projekt może zostać skierowany do Sejmu.
Wprowadzenie zmian od 2027 r. jest więc możliwe, ale nie jest jeszcze przesądzone. Osoby korzystające z IP Box powinny monitorować proces legislacyjny i odpowiednio wcześnie przygotować symulację alternatywnych sposobów opodatkowania.
Fundacje rodzinne – powrót do zmian po prezydenckim wecie
Fundacje rodzinne zostały wprowadzone do polskiego prawa w maju 2023 r. jako narzędzie służące sukcesji, ochronie majątku rodzinnego i jego długoterminowemu zarządzaniu.
Popularność tego rozwiązania sprawiła jednak, że Ministerstwo Finansów zaczęło analizować przypadki, w których fundacja rodzinna wykorzystywana jest przede wszystkim do osiągnięcia korzyści podatkowej, a nie realizacji celu sukcesyjnego.
W 2025 r. parlament uchwalił ustawę wprowadzającą pakiet zmian uszczelniających, ale Prezydent odmówił jej podpisania 27 listopada 2025 r. Część zawartych w niej rozwiązań powróciła w projekcie trzyletniego przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej.
Jakie zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnej są rozważane?
W ramach obecnego przeglądu wskazano między innymi możliwość:
- uzależnienia preferencji podatkowych od utrzymania składników majątku przez określony czas,
- objęcia opodatkowaniem działalności prowadzonej za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo,
- włączenia fundacji rodzinnych do regulacji dotyczących zagranicznych jednostek kontrolowanych, czyli CFC,
- stosowania przepisów o podatku od niezrealizowanych zysków, czyli exit tax,
- doprecyzowania opodatkowania przychodów z określonych umów najmu i odpłatnego korzystania z nieruchomości,
- rozszerzenia regulacji dotyczących ukrytych zysków, szczególnie w odniesieniu do pożyczek udzielanych przez fundację.
Rozwiązania te mają ograniczyć sytuacje, w których aktywa są wnoszone do fundacji bezpośrednio przed planowaną sprzedażą, a sama fundacja pełni przede wszystkim funkcję podatkowego pośrednika w transakcji.
Możliwa szersza przebudowa modelu opodatkowania
Przegląd ustawy wykracza poza rozwiązania proponowane w zawetowanej nowelizacji. Do szerszej dyskusji przedstawiono również możliwość zmiany całego modelu opodatkowania przyszłych fundacji rodzinnych.
Rozważany model obejmuje trzy etapy:
- wniesienie aktywów do fundacji,
- bieżące funkcjonowanie fundacji,
- wypłatę świadczeń beneficjentom.
Jedną z najbardziej istotnych propozycji jest możliwość opodatkowania wybranych składników majątku już w momencie ich wniesienia do fundacji. Podstawę opodatkowania mogłaby stanowić ich wartość rynkowa. Mechanizm miałby ograniczyć opłacalność zakładania fundacji wyłącznie w celu szybkiej sprzedaży przeniesionych do niej aktywów.
Rozważane jest także zastąpienie szerokiego zwolnienia podmiotowego zwolnieniem obejmującym wyłącznie określone rodzaje dochodów związanych z długoterminowym gromadzeniem, ochroną i przekazywaniem majątku.
Preferencje mogłyby zatem zostać ograniczone do fundacji, które rzeczywiście realizują cel sukcesyjny, podczas gdy działalność o charakterze bieżącym, operacyjnym lub profesjonalnie inwestycyjnym podlegałaby szerszemu opodatkowaniu.
Co powinny zrobić osoby korzystające z IP Box i fundacji rodzinnej?
Na obecnym etapie nie ma podstaw do natychmiastowej zmiany sposobu rozliczeń wyłącznie na podstawie zapowiedzi legislacyjnych. Warto jednak przygotować się na możliwe zmiany.
Przedsiębiorcy korzystający z IP Box powinni:
- sprawdzić, czy spełniliby planowany warunek zatrudnienia,
- przeanalizować alternatywne formy opodatkowania,
- ocenić wpływ daniny solidarnościowej,
- zweryfikować dokumentację działalności B+R i kwalifikowanych praw własności intelektualnej.
Fundatorzy i beneficjenci fundacji rodzinnych powinni natomiast przeanalizować planowane transakcje, sposób korzystania z majątku, pożyczki, struktury zagraniczne oraz zgodność funkcjonowania fundacji z jej długoterminowym celem sukcesyjnym.
Podsumowanie
Planowane zmiany podatkowe 2027 mogą istotnie wpłynąć na osoby korzystające z IP Box oraz fundacji rodzinnych.
W przypadku IP Box najważniejszą zmianą jest planowany test substancji i objęcie dochodów daniną solidarnościową. W odniesieniu do fundacji rodzinnych kierunek prac wskazuje na ograniczenie transakcji krótkoterminowych, większą kontrolę struktur zagranicznych i możliwą przebudowę modelu opodatkowania.
Żadna z opisanych zmian nie została jeszcze ostatecznie uchwalona. Kierunek prac pokazuje jednak, że zarówno przedsiębiorcy technologiczni, jak i właściciele majątku rodzinnego powinni przygotować się na bardziej rygorystyczne warunki korzystania z preferencji podatkowych.
Chcesz sprawdzić, jak planowane zmiany mogą wpłynąć na Twoje rozliczenia? Zespół Grants.Capital przeanalizuje obecną strukturę działalności, oszacuje skutki nowych regulacji i wskaże dostępne warianty działania.
Artykuł uwzględnia stan prac legislacyjnych na 15 lipca 2026 r. i ma charakter informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.
