ESOP i plany motywacyjne dla firm

Chcesz zaoferować kluczowym osobom udział w przyszłej wartości spółki? Plan motywacyjny oparty na akcjach lub udziałach pozwala powiązać wynagrodzenie zespołu z rozwojem firmy. Trzeba jednak ustalić, kto otrzyma uprawnienia, kiedy będzie mógł z nich skorzystać i co stanie się, jeśli wcześniej zakończy współpracę.

W Grants.Capital pomagamy zaprojektować i wdrożyć ESOP od strony prawnej i podatkowej. Doradzamy firmom z różnych branż i na różnych etapach rozwoju. Wspólnie z właścicielami i zarządem ustalamy zasady planu, przygotowujemy dokumentację i sprawdzamy skutki podatkowe dla spółki oraz uczestników.

Kiedy warto wdrożyć plan motywacyjny?

Plan motywacyjny może pomóc zatrzymać doświadczoną kadrę, pozyskać nowego menedżera lub powiązać jego wynagrodzenie z wynikami firmy. W formule opcyjnej, określanej jako ESOP (Employee Stock Option Plan), uczestnik otrzymuje prawo do nabycia lub objęcia akcji albo udziałów w przyszłości, na ustalonych warunkach.

W dojrzałej spółce plan opcyjny może wspierać długoterminową współpracę z kluczowymi osobami. W startupie bywa uzupełnieniem wynagrodzenia, gdy budżet na pensje jest ograniczony. Może obejmować pracowników, współpracowników B2B, członków zarządu czy doradców. Skutki podatkowe mogą się różnić zarówno ze względu na podstawę współpracy ze spółką, jak i rezydencję podatkową uczestników. Obie te kwestie uwzględniamy przy projektowaniu planu motywacyjnego.

Najpierw ustalenia biznesowe, później dokumenty

Pracę nad planem motywacyjnym zaczynamy od rozmowy o tym, co ma dać spółce i jego uczestnikom. Ustalamy, dla kogo jest przeznaczony, jaka część kapitału ma zostać na niego zarezerwowana i od czego będzie zależeć przyznanie uprawnień.

Ważne jest również to, jak plan opcyjny wpłynie na udziały dotychczasowych wspólników. Jeśli spółka planuje pozyskanie inwestora, jego zasady powinny uwzględniać przyszłą rundę finansowania oraz ustalenia wynikające z umowy inwestycyjnej.

Na tej podstawie dobieramy konstrukcję prawną programu. Rozwiązanie odpowiednie dla jednej spółki nie musi sprawdzić się w innej, nawet jeśli obie działają w tej samej branży.

Vesting i zasady odejścia ze spółki

Co się stanie, jeśli osoba objęta programem odejdzie po kilku miesiącach? Czy zachowa wszystkie uprawnienia? Czy inaczej potraktować zakończenie współpracy z przyczyn osobistych, a inaczej naruszenie obowiązków wobec spółki?

Odpowiedzi na te pytania powinny znaleźć się w zasadach programu jeszcze przed jego uruchomieniem. Pomagamy ustalić harmonogram vestingu, czyli stopniowego nabywania uprawnień, oraz ewentualny cliff, czyli początkowy okres, po którym uczestnik uzyskuje pierwszą ich część.

Przygotowujemy także zasady good leaver i bad leaver, określające skutki zakończenia współpracy. Tam, gdzie jest to uzasadnione, uwzględniamy mechanizmy odkupu lub reverse vestingu dotyczące już przyznanych akcji albo udziałów.

Takie rozwiązania ograniczają ryzyko dead equity, czyli pozostawania części kapitału w rękach osób, które nie uczestniczą już w rozwoju firmy. Jednocześnie uczestnik programu powinien rozumieć, jakie prawa zachowa po odejściu i od czego będzie to zależeć.

Podatki w planie opcyjnym warto sprawdzić przed przyznaniem uprawnień

Dla uczestnika programu istotne jest nie tylko to, ile akcji może otrzymać, ale również kiedy pojawi się podatek. Obowiązek jego zapłaty przed sprzedażą akcji może oznaczać konieczność sfinansowania podatku z własnych środków.

Analizujemy skutki poszczególnych etapów programu: przyznania uprawnień, ich realizacji, nabycia akcji lub udziałów oraz późniejszej sprzedaży. Uwzględniamy konstrukcję programu, formę prawną spółki i podstawę współpracy z uczestnikiem. Osobnej oceny wymagają w szczególności programy dla kontraktorów B2B oraz plany organizowane przez zagraniczne spółki z grupy.

Sprawdzamy również obowiązki spółki jako płatnika i kwestie składek ZUS. Jeżeli uzasadnia to sytuacja, pomagamy przygotować wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą przyjętego rozwiązania.

Przygotowanie dokumentacji i wdrożenie planu motywacyjnego

Po uzgodnieniu założeń przygotowujemy regulamin planu opcyjnego, umowy z uczestnikami oraz potrzebne uchwały i dokumenty korporacyjne. Weryfikujemy ich zgodność z umową spółki, umową wspólników i dokumentacją inwestycyjną.

Pomagamy również przy samym wdrożeniu. Doprecyzowujemy warunki wykonania opcji, obejmowania lub nabywania akcji i udziałów oraz postępowania w razie odejścia uczestnika lub sprzedaży spółki. Zasady powinny być możliwe do zastosowania w praktyce i zrozumiałe dla osób, którym proponujesz udział w programie.

Jeśli plan motywacyjny już funkcjonuje, możemy przeanalizować jego dokumentację i zaproponować zmiany, na przykład przed kolejną rundą finansowania lub objęciem nim nowych uczestników.

Porozmawiajmy o planie motywacyjnym w Twojej spółce

Nie musisz mieć gotowego projektu programu. Wystarczy, że wiesz, komu chcesz zaproponować udział w rozwoju firmy i jaki cel chcesz osiągnąć.

Napisz do nas na office@grants.capital. Omówimy założenia programu oraz zakres wsparcia prawnego i podatkowego potrzebnego do jego wdrożenia.

Umów konsultację dotyczącą ESOP

Najczęstsze pytania o ESOP

Czy ESOP oznacza natychmiastowe przekazanie udziałów pracownikom?

Nie. W programie opcyjnym uczestnik otrzymuje prawo do nabycia lub objęcia akcji albo udziałów w przyszłości, po spełnieniu ustalonych warunków. Moment uzyskania statusu akcjonariusza lub wspólnika zależy od konstrukcji programu.

Czy plan motywacyjny może obejmować osoby na B2B?

Tak, ale ich sytuacja podatkowa wymaga odrębnej analizy. Rozwiązania stosowane wobec pracowników nie muszą wywoływać takich samych skutków u osób prowadzących działalność gospodarczą.

Czy ESOP można wdrożyć w spółce z o.o.?

Tak. Konstrukcję programu trzeba jednak dostosować do zasad dotyczących udziałów w spółce z o.o. Nie można zakładać, że będzie działał i podlegał opodatkowaniu tak samo jak program akcyjny.

Czy podatek w planie opcyjnym płaci się dopiero przy sprzedaży akcji?

Nie w każdym przypadku. Moment opodatkowania zależy między innymi od rodzaju programu, spółki i statusu uczestnika. Dlatego skutki podatkowe warto sprawdzić przed uruchomieniem ESOP, a nie dopiero przy jego rozliczeniu.

Umów się na
bezpłatną konsultację

Na podstawie rozmowy poznamy potrzeby Twojej i dopasujemy do nich oferowane przez nas usługi doradcze.

    Zapraszamy także na

    Naszego bloga
    Facebook
    Grupa facebook
    Linkedin

    Piszą o nas

    DOŁĄCZ DO GRONA NASZYCH ZADOWOLONYCH KLIENTÓW

    Grants.Capital
    Kompleksowe wsparcie dla biznesu
    Dotacje i Podatki

    Umów bezpłatną konsultację